دادگاه جهانی حکم داد؛ زور قانون بالاخره به جان تغییرات اقلیمی افتاد!
خبر خیلی خوبی توی دنیای حقوقی و محیط زیستی منتشر شد که میتونه برگ برنده بزرگی برای آینده زمین باشه. مجمع عمومی سازمان ملل با ۱۴۱ رأی موافق در مقابل فقط ۸ رأی مخالف، قطعنامه مهمی رو تصویب کرد که بر اساس اون، کشورها طبق قوانین بینالمللی موظف شدن انتشار گازهای گلخانهای که باعث بحران اقلیم میشه رو کاهش بدن. این قطعنامه در واقع تأییدیه نظریه مشورتی دادگاه بینالمللی دادگستری (لاهه) هست که مرداد پارسال صادر شده بود. تو این نظریه مشورتی تاریخی، دیوان رسماً اعلام کرده که تغییرات اقلیمی یه تهدید وجودی و فوری هست و کشورها وظیفه قانونی دارن تا از سیستم آب و هوایی کره زمین در برابر انتشار گازهای گلخانهای محافظت کنن.
حالا این اتفاق چرا اینقدر مهمه؟ برای اینکه دههها مبارزات حقوقی گروههای محیط زیستی و کشورهای جزیرهای کوچک که در حال غرق شدن هستن، به ثمر نشسته. این قطعنامه در واقع یه مهر تأیید سیاسی بر نظریه دیوان بینالمللی دادگستری زده و بهش مشروعیت مضاعف داده. قضیه از جایی شروع شد که گروهی از کشورهای جزیرهای که سطح آب دریاها داره زندگیشون رو میبلعه، خواهان صدور این نظر مشورتی شدن. حالا با رأی مجمع عمومی، دیگه نمیشه ادعا کرد که مبارزه با تغییرات اقلیم فقط یه انتخاب سیاسی است؛ بلکه به یه تکلیف و وظیفه قانونی در سطح بینالمللی تبدیل شده.
این قطعنامه صراحتاً اعلام کرده که تغییرات اقلیمی «چالشی بی سابقه در تمدن انسانی» است و کشورها رو ملزم به اجرای اقداماتی مثل «گذار از سوختهای فسیلی در سیستمهای انرژی» میکنه. دو تا از جالبترین نکاتش اینه که مرجع پیگیری رو مشخص کرده و از دبیر کل بعدی سازمان ملل خواسته تا گزارش پیشرفت رو در سال ۲۰۲۷ ارائه بده. تازه یه بندشم داره که ۱۴۱ رأی مثبت گرفته یعنی با رای بالای ۹۰ درصد کشورهای عضو تصویب شده. کی رای نداد؟ آمریکا، اسرائیل، ایران، روسیه، بلاروس، عربستان، یمن و لیبریا. ۲۸ کشورم از جمله هند و ترکیه (میزبان COP31) رأی ممتنع دادن. حالا این قطعنامه از نظر حقوقی لازمالاجرا نیست، ولی یه تغییر پارادایم بزرگ محسوب میشه؛ یعنی از این به بعد کوتاهی در کاهش انتشار گازها میتونه عواقب حقوقی جدی مثل جبران خسارت کشورهای آسیب دیده رو به همراه داشته باشه.
